Monumentje voor mijn Finse moeder, na een halve eeuw

Op 17 januari 1961 werd mijn moeder frontaal aangereden door een tegemoetkomende, inhalende vrachtwagen, bij St. Philipsland, op een weg waar niet mocht worden ingehaald.
Haar kleine Nash Metropolitan cabrio belandde met een salto in de sloot, en was daar niet tegen bestand. Zij ook niet, dus op slag dood. Maar nooit vergeten.
Daarom wilde ik eens een klein digitaal monumentje voor haar oprichten,
want ze was een leuke vrouw, en een schat van een moeder

Hierboven zit ze links op de foto,
met zusje Mirjam, broertje Armas, en de Japanse kinderjuf.

Mijn moeder werd als Rauha Elisabet Salonen op 12 februari 1913 geboren in Iida, in Japan, waar haar ouders zendelingen waren, uitgezonden door de Fins-Lutherse zendingsdienst. De kerk die zij stichtten bestaat nog steeds, en het schijnt gelukt te zijn om ongeveer een half procent van de Japanners te bekeren.

Hieronder de helaas wat vergane foto’s die haar ouders honderd jaar geleden aan een koppelaarster gaven. Mijn opa, dominee Kaarlo Erkki Salonen moest eerst getrouwd zijn, wilde hij zendeling mogen worden. Mijn oma, verpleegkundige Selma Seliina Paaso was diep gelovig, en zocht een echtgenoot met wie zij dit geloof actief uit kon dragen

Toen Rauha (haar naam betekent “vrede” in het Fins) bijna vier was
verhuisde de familie naar de VS, Ironwood, Michigan,
waar haar moeder in het kraambed stierf aan de Spaanse griep, 35 jaar oud

De zorg voor het gezin werd overgenomen door een oudere zendelinge, Rosa-täti,
die altijd de spil van het gezin zou blijven.
Ik bezit nog een van de poppen die Rauha en haar zusje toen kregen, bij wijze van troost

In de jaren ’20 keerde de domineesfamilie terug naar Japan, en later naar Finland
waar mijn grootvader predikant te Forssa werd, Rauha haar VWO afmaakte
en besloot verpleegster te worden, net als haar moeder was geweest

Toen het Stalin in 1939 zinde om Finland binnen te vallen,
was Rauha hoofd van het ziekenhuis te Hartola.
Op deze foto staat zij linksboven

Daar komt dan mijn toekomstige vader op het toneel, Jan Schepel, chirurg te Hilversum,
die een oproep las van het Rode Kruis om hulp te gaan bieden aan de Finnen.
Op onderstaande foto zit hij links, met die hoge uniformkraag met drie sterren.

Hij ging mee met de ambulance, ontmoette Rauha, en het was meteen raak

Hij liet er geen gras over groeien.

Er bestaat nog een kattebelletje van hem, gedateerd vijf dagen na die eerste ontmoeting, waarin hij haar al beschrijft hoe ”haar” huis in Nederland eruit ziet.
Ik ben dus grappig genoeg het product van een heuse doktersroman…

Al droeg de dokter het grijswollen officiersuniform van het Nederlandse leger

Het ziekenhuis lag vol gewonde soldaten, met geamputeerde ledematen, maar er was geen arts te bekennen: alle doktoren waren als officier naar het front gestuurd.
Toen Jan aan Rauha vroeg wie al die soldaten dan geopereerd had, antwoordde zij:
“Dat heb ik gedaan. Ik heb Jezus om kracht gevraagd, en toen is het gelukt”.

Nadat die onzinnige Winteroorlog voorbij was (Stalin joeg bijna 26.000 Finnen de dood in, en 127.000 Sovjetburgers, voornamelijk Oekraïners die niets van de noordelijke winters snapten) konden er weer vrolijke uitstapjes gemaakt worden.
Deze foto’s zijn genomen eind maart 1940.
In maart ligt er in Finland vaak nog genoeg sneeuw en ijs voor wintersport,
maar is het niet koud, en zijn de dagen al langer dan in de Nederlandse zomer

Mijn toekomstige ouders trouwden op 11 juni 1940 in Helsinki

Deze foto is genomen op 21 juni 1940, op het Midzomernachtsfeest dat in Finland heel uitgebreid gevierd wordt, liefst de hele lange lichte nacht door.
Zoals het hoorde, droeg mijn aanstaande moeder klederdracht

Ook al was ze nog nooit in Nederland geweest, en sprak ze de taal totaal niet,
toch mocht Rauha daarna meteen haar Nederlandse paspoort op gaan halen bij de Nederlandse ambassade, en was Nederlandse geworden…
Jaja, de tijden zijn wel veranderd!
Voor mensen met een buitenlandse partner anno 2011 klinkt dit misschien ideaal
maar het grote nadeel was toen dat Nederlandse vrouwen ondergeschikt waren aan hun echtgenoot, en de meeste beroepen voor hen verboden waren.
In Finland golden die restricties niet.
Haar Finse zus maakte dus getrouwd en wel carrière als ingenieur.

Het echtpaar ging in Hilversum wonen, aan de Soestdijkerstraatweg 9, waar ik geboren ben als nummer 6 in een gezin van acht kinderen, waarvan één broertje jong stierf.
Hieronder ben ik drie maanden oud

En hieronder een paar maanden ouder.
In die tijd rookten mensen nog lustig in het bijzijn van baby’s!
Zo te zien was ik daar toen al op tegen!

Hieronder zit ik met de Geschwister vrolijk op de trap, in de zomervakantie van 1957

Mijn moeder kon wel lekker genieten! Voordat ze die Nash Metropolitan had, reed ze in
een lichtblauwe Skoda 1101 cabrio, met van die portieren die ‘verkeerd’ open gingen

Onderstaande foto is genomen in de laatste zomer van haar leven. Ze werd 47 jaar

Toen ik de rouwkaart las, 50 jaar geleden, vond ik de tekst maar vreemd,
terwijl ik toen toch nog een zeer gelovig meisje was:
dat God dat gedaan zou hebben, terwijl een stomme vrachtwagenchauffeur het deed.
Die nota bene al eerder iemand dood had gereden.
Hij werd gestraft met een week gevangenis, en twee jaar ontzegging van z’n rijbewijs

Advertenties

Over Selma

Maarten Lutherschool 1958
Dit bericht werd geplaatst in Finland en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

46 reacties op Monumentje voor mijn Finse moeder, na een halve eeuw

  1. BarbaraJansma zegt:

    …….
    Mooi monument. Mooie mensen. Ik groet je moeder als het mag.

  2. Selma zegt:

    @Barbara, dank je!
    Ja, groet haar vriendelijk van me, ik haar haar zelf al 50 jaar niet meer gesproken… 😉

  3. Paul Nijbakker zegt:

    Een prachtig portret van een zeer vol leven.

  4. moonfairy zegt:

    een heel mooi eerbetoon
    "ze is pas echt dood als iedereen haar is vergeten"
    en zo te zien is dat niet het geval,
    mooi en goed, Moonfairy

  5. Selma zegt:

    @Paul, dank voor je reactie. Heel vol inderdaad, vooral over die Fins-Russische oorlog is nog heel veel te vertellen. Ze waren ongelofelijk moedig.

  6. Selma zegt:

    @moonfairy, natuurlijk is vergeten onmogelijk. Ik ben blij met m’n herinneringen.
    En ik heb een kleindochter die haar naam draagt, dus dat vergeten wordt na mij ook nog heel lang uitgesteld!

  7. BarbaraJansma zegt:

    Sorry, zo bedoelde ik het niet

  8. Selma zegt:

    @Barbara, geintje moet kunnen! Met mijn moeder kon je lachen!
    Geen sorry zeggen hoor!

  9. david verveer zegt:

    Selma, wij zeggen, se lo tida od tsarot, wat betekend, we hopen dat je geen moeilijkheden meer zal hebben, je moeder was een dappere vrouw.

  10. Jeanette Groenendaal zegt:

    Wat een ontroerend reizend verhaal Selma ! dank je wel, ja, het is een Mooi monumentje !

  11. Selma zegt:

    @David, dank je wel. En wij zeggen thuis: het leven is moeilijk, je gaat er aan dood! 😉
    Maar we blijven lachen. Ja, mijn moeder was moedig, en kundig.
    Heel jammer dat ze met haar capaciteiten in een land terecht kwam waar het enige recht van de vrouw het aanrecht was. Daar leed ze onder. Maar verder maakte ze overal een feestje van.
    Heel leuk voor ons kinderen.

  12. Selma zegt:

    @Jeanette, het lukt je om in te loggen, dank je wel!
    Zo, en nu weer aan het werk!

  13. maria-dolores zegt:

    Een erg mooi monument!
    Maak er maar gelijk een goede back-up van.

  14. Selma zegt:

    @maria-dolores, dank je wel.
    Back-up maak ik altijd van tevoren. Ik ben heel erg ouderwets, en vertrouw geen enkel netwerk of computer.
    Het liefst draai ik alles ook nog uit op goed oud papier!

  15. Thera zegt:

    Een mooi monument Selma, het slijt eigenlijk nooit helemaal he. Veel sterkte vandaag.
    Je hebt mijn hoofd gevuld met gedachten, over vrouwen in de jaren vijftig, hoe ze tegengewerkt werden als ze wilden studeren en werken Hoe het ze, cum laude afgestudeerd in medicijnen, onmogelijk werd gemaakt hun beroep uit te oefenen. We zijn hier ook pas in een pril stadium van (soms nog geheel doorgeslagen) feminisme.

  16. hanneke in hanoi zegt:

    Je had geen mooier eerbetoon aan je moeder kunnen maken.
    Wat een knappe vrouw, trouwens!

  17. moonfairy zegt:

    wat ontroerend die kleindochter met dezelfde naam!
    Moon

  18. Smokey Robbinson zegt:

    Jouw moeder was een echte Scandinavische schoonheid zoals de foto`s tonen,
    Mooi eerbetoon en heel mooi blog.

  19. Selma zegt:

    Thera, dank je wel. Nee, slijten is er niet bij, of het moet de slijterij zijn 😉
    Maar alles wordt gewoon op den duur.
    Inderdaad, als je nagaat hoe vrouwen in Nederland tot begin jaren ’70 behandeld werden,
    dan is het eigenlijk een wonder dat er nu zoveel carrière kunnen maken.
    Toen was een vrouw bij wet ondergeschikt aan de man.
    Bij het huwelijk moest zij hem gehoorzaamheid beloven, en hem volgen waarheen hij ging.
    Ze mocht zelf geen "grote" aankopen doen, zoals een stofzuiger of een wasmachine.
    Ze werd ontslagen als ze trouwde, als ze ambtenares, onderwijzeres, verpleegkundige enzovoort was.
    In haar paspoort kwam "geen beroep" te staan.
    Wat is "doorgeslagen feminisme" dan, na 1000 jaar christelijke onderdrukking?
    Want vóór het christendom in onze contreien vaste voet kreeg, hadden vrouwen meer rechten, meer vrijheden.
    Vandaar dat in de Scandinavische landen (waar het christendom veel later vat op kreeg) de vrouwen altijd veel geëmancipeerder zijn geweest.

  20. Selma zegt:

    @hanneke, fijne reactie.
    Ja, mijn moeder was een stuk, zeker in die dorre dooie jaren ’50.
    Ze speelde graag Doris Day of Grace Kelly.
    Alle mannen waren verliefd op haar, maar toch was ze zeer monogaam christelijk.
    Ik heb vooral herinneringen aan de lol die we met haar konden hebben,
    omdat we zo ongeveer alles mochten als kind, als er maar geen onvertogen of godslasterlijke termen aan te pas kwamen.
    Dus ik mocht altijd half verongelukte eenden mee naar huis nemen om op te lappen, kuikentjes uitbroeden in bed, m’n kamer volproppen met "archeologische" vondsten, of fikkie stoken in de tuin.
    Dat ben ik eigenlijkaltijd blijven doen, daarom ben ikzelf nooit zo’n mooie dame geworden als zij was 😉

  21. Selma zegt:

    @moonfairy, ja goed hè?
    En ik heet zelf ook lekker naar m’n oma.
    Die traditie zouden mensen weer in ere moeten herstellen, vernoemen.
    I.p.v. die top-tien aan modenamen.

  22. Selma zegt:

    @Smokey,
    ja, zij wel…
    maar ik heb de lelijke kop van mijn vader 🙂

  23. Thera zegt:

    Met doorgeslagen feminisme bedoel ik, dat vrouwen nog steeds geen keuzevrijheid hebben. Nu moeten ze allemaal carriere maken en mogen niet meer verkiezen thuis te blijven om zelf voor de kinderen te zorgen, dan zijn ze parasieten of verwende prinsesjes. Het feminisme bereikt pas een evenwicht, als elke vrouw haar eigen zingeving mag en kan volgen. En nog beter zou het zijn, dat voor de zorgtaken (80 uur pw) ook een inkomen is. Want de" verwende prinsesjes" lopen nu een gigantische pensioenbreuk op en blijven hun hele leven betalen, omdat ze zelf voor de kinderen wilden zorgen. Je zult immers maar geen doorsnee kind hebben? (Als die uberhaupt al bestaan?) Okay, stokpaardje, sorry. 🙂
    Beetje ongepast bij deze prachtige bijdrage… Mooi die aanvulling over Christendom en hoe het daarvoor ging.

  24. Selma zegt:

    @Thera, je hebt gelijk. En ik weet er alles van.
    Toen ik in 1973 zes weken na de geboorte van mijn tweede kind weer op mijn werk kwam,
    keek de helft van de redactie me met de rug aan, zo schandelijk vonden ze het dat ik mijn kindjes in de steek liet (hun vader werkte thuis).
    En nu is het tij dan zo gekeerd dat een vrouw boos wordt aangekeken als ze NIET buitenshuis werkt!
    Of erger: ik spring voortdurend bij met oppassen op de kleinkinderen omdat mijn dochters MOETEN werken,
    en de kinderopvang zo duur, of simpelweg niet alle uren van de dag beschikbaar is.
    Het is allemaal veranderd, maar nog steeds beroerd geregeld.
    Plus de eeuwige vooroordelen. Alleen nu dus van een andere soort dan een halve eeuw terug.

  25. Fulps Valstar zegt:

    @Selma,
    Buitengewoon mooi monument voor je moeder, ik moet dat voor mijn ouders ook een keer doen, misschien hier…misschien op bloginblik, maar ik ga daaraan werken.
    inmiddels een dikke groene pijl.
    Geweldig mens trouwens!

  26. Selma zegt:

    @Fulps, goed idee!
    Laten we alle privé-geliefden van ooit een gezicht gaan geven,
    hun leven nog een beetje vieren achteraf!
    Nu je het zegt: ik ga het ook nog eens doen voor mijn grootouders.
    De Ombudsman zal het wel bagger noemen, maar dat ga ik voortaan gebruiken als geuzennaam:
    even nog een opaatje of omaatje opbaggeren, en liefdevol portretteren…

  27. A C T U A L I T Y // D I S C U TA N T E S !! zegt:

    Door drukte zie ik soms dingen over het hoofd……..
    Maar dankzij ‘Tombe la Neige, word de herinnering
    niet onder gesneeuwd…’
    En de ‘Helderheid van Geest’ is bij jou nooit
    in herinnering weg geweest………………………………….
    De een had er één,’d ander niet..zonder moeders
    vergaten wij elkaar niet..
    Jij kwam in 1 9 6 5 in mijn leven als de Moederste Vriendin
    En wat hebben we geschreven en getekend
    Selma dat is Vriendschap’met een Plus en een min…
    En wat dat betekend heeft voor mij.. is zonder een Liefde te
    consumeren tussen jou en mij. iets om altijd te Koesteren
    Verdriet en gemis : "Maar het liet ons leven niet verwoesteren’
    Het leven is voorbestemd in de Sterren, wij herkende elkaar
    ondanks dat dat niet mocht van Verre
    En daar ben ik je Eeuwig dank baar voor
    Je Josje van toen en nu Dank U !!
    Getekend Joshua Hoogveld die Selma Schepel in 1 9 6 5
    heeft ontmoet in een Tehuis.. toen zij daatr met een jeugd-cabaret
    op trad..
    Zij mochten daar optreden, maar geen contact met de jongens
    in dat Tehuis..Want wij waren Criminelen..
    Ik stond Twee dagen later bij haar op de Stoep.. Weg gelopen..
    Sinds dien ken ik haar
    Ssst Niet verder vertelllen

  28. Martin zegt:

    Die lachende moeder die over haar schouder kijkt, dat vind ik de mooiste.
    Er zijn er wel meer waarvan ik denk zo zou je herinnerd moeten worden.

  29. Selma zegt:

    @Joshua wat mooi! Veel te veel lof. Ik dank jou ook dat je bestaat.
    Zijnde een uniek mens te midden der consumerende modevolgers annex autorijders en tv-kijkers…

  30. Selma zegt:

    @Martin, ja, toen was ze net verliefd. En dan die oervoerman op de achtergrond, toen de boeren nog paarden en sleeën hadden, i.p.v. tractoren en motorscooters. Ik zou zo terug in de tijd willen springen, en alle mooie computertechnologie ruilen voor de natuur en de stilte van het oude Finland.zo zou je herinnerd moeten worden
    Dat is iets om aan te werken: vriendelijk zijn, geen ruzie zoeken, dat helpt denk ik.
    Maar mij zal het niet lukken!

  31. Bart zegt:

    Wat een mooi, ontroerend document, Selma.
    Ben er helemaal stil van…
    Hartelijke groet, Bart

  32. peter borger zegt:

    "God nam tot zich" is toch gewoon een uitdrukking…?
    Zijn er echt mensen die geloven dat God een vrachwagen stuurt om iemand te doden?
    Alsof God zich overal mee bemoeit…één Scheppingsdaad was genoeg…
    Maar wel een mooi verhaal en ode aan uw moeder!

  33. Catharina Anna Maria van Vliet zegt:

    IK ben natuurlijk ook vernoemd naar een oma.
    En vrouwen kregen rücksictloos de nationaliteit van hun man,
    daar kwam mijn schoonzus pas achter nadat ze met een Duitser getrouwd was,
    zelden moest er iemand sneller Nederlander worden.

  34. Selma zegt:

    @Bart, dank je wel!
    @Peter, als je opgevoed wordt met een heilig boek dat van kaft tot kaft De Waarheid bevat,
    dan leer je niet echt relativeren, en is "God nam tot zich" niet zomaar een manier van uitdrukken.
    Dan was het Gods wil, en Gods hand.
    Ik zou de lui de kost niet willen geven die nog steeds zo rechtlijnig denken, in Christendom, Islam en andere godsdiensten.
    Daarom ben ik uiteindelijk maar van mijn geloof gevallen, of liever gezegd: dat mij opgedrongen geloof.
    Om niet helemaal gek te worden van Gods wonderlijke wegen om mensenlevens te geven en te nemen.

  35. Selma zegt:

    Mooooi Catharina Anna Maria.
    Naar 1 oma, of naar 3?
    En: tegenwoordig kan Duitsland toch weer (heel goed)?
    Of speelt dat verhaal zich vlak na WO II af?

  36. Geroma zegt:

    Wat een mooi en eervol monument heb je gemaakt over, van en voor je moeder, Selma.
    Schitterend, die oude foto’s…!!
    en ja, wat een knappe vrouw was je moeder….
    Dit soort blogs zijn goud waard!!
    Lieve groet.

  37. Selma zegt:

    @Geroma, fijn, dank je wel.
    Maar het is toch bagger i.p.v. goud? Laten we lekker elders doorbaggeren!

  38. peter borger zegt:

    "Daarom ben ik uiteindelijk maar van mijn geloof gevallen, of liever gezegd: dat mij opgedrongen geloof."
    U bedoelt het geinstitutionaliseerde geloof? Ik kan me dat goed voorstellen.
    Christus maakt vrij, wat de mens gevangen houdt. Gewoon zelf onderzoeken en het goede behouden.
    Groet,
    PB
    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~

  39. Pingback: Ik dank mijn leven aan Stalin | Er was eens…

  40. jokezelf zegt:

    Wat een prachtig monument voor je moeder. En wat een leuke uitwerking van die zeswoorden roman, die ik op zich al hartstikke goed gevonden vind omdat je er van alles in kunt lezen.

  41. Prachtig, Selma. Een boeiende familiegeschiedenis en doktersroman in één. Je reis door de tijd was intrigerend en interessant.

  42. selmasalo zegt:

    Joke,
    dank je wel. Ik ben er erg blij mee dat je even bij dit monumentje stil stond.
    Ik stap zelf (ook) altijd graag even af als ik een monument langs de weg tegenkom.
    Even stil staan, en in een andere tijd zijn. Ook al gaat het over onbekende dode mensen, ze zijn immers altijd ergens heel herkenbaar, en herdenkbaar…

    Marion,
    jij ook heel erg bedankt dat je alles wilde lezen!

  43. Lehti zegt:

    Gister ontving ik een melding ven deze post van ruim een jaar terug. Wat erg fijn was, want had dit verhaal echt niet willen missen. Prachtig. Jouw moeder kreeg de Nederlandse nationaliteit, mijn opa moest er in de dertiger jaren, als Oostenrijker tien jaar op wachten, ook al kwam hij hier als twaalfjarig weeskind. In hetzelfde jaar als Miep Gies. In WO II had zelfs mijn moeder hier -als kind van- last van (Finland binnengevallen door de Russen, Oostenrijk geannexeerd door Duitsland). Dus ja, volgens mij is vooral de rechtspositie van de vrouw veranderd. Eigendom, koopwaar, wisselgeld. Zoiets. Verrassend ook om te lezen dat -diep- gelovigheid kennelijk best samengaat met wereldsheid, arbeidsparticipatie. Jammer dat sommige politici (waarvan één je banner siert) dat hier anno 2012 nog steeds niet lijken te snappen.
    Ik moet ’s wat vaker in je archieven graven.

  44. Pingback: Oma vertelt: het Kerkraam | Er was eens…

  45. Pingback: Toch nog aan de hartjes. En aan de Voorzienigheid? | Er was eens…

  46. Peter van der Winden , Purmerend zegt:

    04-06-1027
    Peter van der winden.
    Onbekend en een tiekkie oud (83) Ik was zoekend naar info over de Finse taal en zoenden kwam ik in dit gebeuren terecht en heb het (vrijpostig?) gelezen. Ik ben de laatste 20 jaar vaker in Finland geweest, vooral in Lapland. Vrienden gemaakt en in de kou warm geworden. Namen in uw verhaal zijn onbekend, maar het boeide mij zeer. Veel gelezen over de beruchte winteroorlog (Frozen hell) en heb nog steeds de idee daarover te publiceren. Wie weet.
    Dank voor uw verhaal. Kiitos.

Schrijf hier je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s