Fins voor beginners deel 1

Het makkelijkst aan Fins is de spelling, die is fonetisch. Dus met een paar tips over klemtoon en uitspraak van klinkers kan elke buitenlander foutloos Finse teksten oplezen.
Al zou je geen hout van de inhoud snappen, het is toch leuk om tijdens een vakantie in dat wonderschone land alle mogelijke opschriften op gebouwen, woorden op verpakkingen, krantenkoppen helemaal correct uit te kunnen spreken.

DSCF0116

Misschien scoren Finse scholieren daarom het beste van alle Europese kinderen op het gebied van leesvaardigheid. Lekker makkelijk, zoals je het zegt zo schrijf je het.
Heb je daarentegen in Nederland eindelijk dat gedoe van stam + t en al of niet die n in pannekoek in je hoofd gestampt, dan komt er weer een geleerde spellingcommissie langs om je gek te maken met nieuwe regeltjes.

Fins schrijven en lezen is ook zonder meer uiterst simpel vergeleken bij het Engels,
wat elke Nederlander nowadays meent te beheersen als zijn moerstaal, getuige die afschuwelijke Engelse ziekte die onze taal sinds een paar decennia is gaan teisteren.

Engels heeft een bizar moeilijke spelling. Het is bijvoorbeeld de enige taal ter wereld die de klinkers anders uitspreekt dan ze horen te klinken!
A klinkt als ee, de e als i, de i als aai, de o als uh of oe, en de u als joe, onder andere.
Ooit zal Engels ook wel fonetisch genoteerd zijn, daarom herkennen we veel woorden als verwant: hand (hènd) = ‘hand’, wild (waild) = ‘wild’, pure (pjoer) = ‘puur’. *
Het lijkt alsof zich later een merkwaardig dialect als Algemeen Beschaafd Engels heeft opgedrongen. Nu is de Engelse spelling in elk geval een vreselijke puinhoop.

Maar ik moet de Engels(talig)en ook complimenteren! Zij kennen niet van die gruwelijke spellingcommissies als wij gedwongen hebben. Hun spelling is sinds de Middeleeuwen ongewijzigd gebleven. Daarom lezen Engelse kinderen (als ze zich die bizarre spelling eenmaal eigen hebben gemaakt) met net zoveel gemak Shakespeare als de Donald Duck. Welke Nederlandse scholier leest er nog Brederode of Vondel? Ik schat 0,0002 %.

Maar nu weer verder met de Finse les. Fins is ook zoveel gemakkelijker dan bijvoorbeeld Grieks (Ελληvικά), Hebreeuws (עברית) of Arabisch ( العربية), omdat het gewoon het ons vertrouwde alfabet gebruikt. En het is absoluut simpeler dan Chinees (官話) of Babylonisch, talen die honderden verschillende tekens kennen, met niet zelden diverse betekenissen en andere uitspraken.
Hoe vaak ik van m’n leven van Nederlanders heb moeten horen dat Fins zooo’n moeilijke taal zou zijn (de lui kletsen elkaars vooroordelen maar wat na), ik weet het niet meer.
Maar als je Engels kunt leren, is Fins zeker ook mogelijk, als je er zin in zou hebben.

Hier de regels van uitspraak en spelling.

a. De klemtoon ligt altijd op de eerste lettergreep. Makkie, vergeleken bij het Nederlands. Bij samengestelde woorden valt de klemtoon steeds op de eerste lettergreep van het volgende aangeplakte woord (nou ja, dat moet je dan wel een beetje inschatten als niet-Fin, zo om de twee of drie lettergrepen).

b. Alle letters worden exact uitgesproken zoals ze er staan.

Wat de medeklinkers betreft:

Staat er bijvoorbeeld 1 keer een t, dan klinkt dat als in grote.
Staat er twee keer t, dan klinkt het als in grootte, of duidelijker:
wordt uitgesproken als in zwart truitje (dus niet als zwart ruitje).

Wat de klinkers betreft:

a klinkt als in ons woord pap
aa klinkt als in ons woord raar

e klinkt als iets tussen pet en pit in
ee als in zee

ä als in bek
ää als in bête

i als in fiets
ii als een wat langer aangehouden ie

o klinkt als in kop
oo als in koop

u klinkt als in boek
uu als een wat langer aangehouden oe

y klinkt als in buur
yy als een wat langer aangehouden uu

ö klinkt als in buk
öö als een wat langer aangehouden uh

Wat de diftongs betreft (twee verschillende klinkers achter elkaar):
daarvan kent het Nederlands er ook genoeg (au, ei, ui en zo) die wij zelf doodeenvoudig vinden, maar die vele inburgeraars tot wanhoop drijven (zeker met ou en ij erbij).

De diverse Finse diftongs kun je hier lezen en horen.
Als je de uitspraak van de hierboven genoemde klinkers onthoudt,
plus dat alles altijd precies zo uitgesproken wordt als het er staat, èn er tien minuten tijd en concentratie aan besteedt, dan snap je de logica.

Om het in modern Nederlands te zeggen: that’s all folks!

DSCF0482

DSCF0087

* Hoewel woorden als foot = voet en knee (nie) = knie dat tegenspreken.
Maar ik ben geen Neerlandica of Angliciste, om daar dieper op in te kunnen gaan.

Advertenties

Over Selma

Maarten Lutherschool 1958
Dit bericht werd geplaatst in Finland, Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

17 reacties op Fins voor beginners deel 1

  1. Bertie zegt:

    Nog Nederlandser: piece of cake 🙂
    Fonetisch, lijkt me heel handig. Maar geldt dat niet alleen voor Nederlanders? Naast Engelssprekenden hebben ook Fransen en Duitsers een andere uitspraak voor een paar klanken, dubbele klinkers kom je er bijna nooit tegen

  2. Bertie zegt:

    Sorry, te vroeg geklikt.
    …alleen in het Engels maar dan krijg je dat lastige klankverschil.
    De oude grap ken je misschien? ‘Een straat heet in Engeland striet maar ze schrijven street’.

  3. Aad Verbaast zegt:

    Dank voor deze wijze lessen.
    Ik heb wel eens gehoord dat er overeenkomsten zouden zijn tussen het Fins, Hongaars en Koreaans, stammend uit de tijd dat de mensen zich begonnen te verspreiden over de wereld, een takje naar het Noorden, en een takje via Rusland naar Korea (waar ze vastliepen in het schiereiland). Ook wel eens gehoord?
    Voordat ik me op het Fins ga storten nog wel een vraag: waarom zou ik Fins gaan leren?? 😉

  4. Selma zegt:

    Bertie,
    in het Duits, Frans en noem nog maar andere talen is een a een a, een e een e, en een i een i.
    Wel hebben diverse talen wat andere schrijfwijzen voor bijvoorbeeld de uh-klank (ö, ø), en is de y-grec in de ene taal een i-klank en in de andere een uu, maar er zit altijd systeem in.
    Geen enkele taal barst zo van de onlogica als de Engelse spelling en uitspraak.
    Mooi voorbeeld: bye, buy, by, bi(sexual).
    Alle vier die woordjes worden als bai uitgesproken.

  5. Selma zegt:

    Aad,
    dank je wel. Ja, over die oorsprong ga ik ook wel wat schrijven.
    Nee, hoor, je hoeft je niet op het Fins te storten.
    Ik heb gewoon zin om voor mijn mede-vaderlanders over mijn moedertaal te schrijven, omdat het toch leuk is om een paar misverstanden en onwetendheden op te heffen.
    Altijd hoor ik maar dat vooroordeel dat Nederlanders elkaar napraten dat Fins zo moeilijk zou zijn. Lees je mijn verhaaltjes erover, dat weet je daarna misschien wat leukers over de taal van dat noordelijke Finis terrae, waar ook mede-Europeanen wonen.

  6. Selma zegt:

    P.S. Bertie,
    bedoelde je pies of keek?
    (Oeps, wat zeg ik nou…
    nothing on the hand, I had there even sin in to write this)

  7. Blewbird zegt:

    Eitje dus. Misschien kunnen we het Fins adopteren als Europese taal? Als je nu het Engels van Nederlanders hoort, kun je niet anders dan huiveren. Engels kent zeer veel uitspraakverschillen afhankelijk van regio (dialect) en maatschappelijke positie. Klassen zijn er weliswaar officiëel niet meer, maar toch werken ze nog door. Buitenlanders gebruiken klasse-gevoelige woorden door elkaar, zodat ze -in Engeland- nooit serieus worden genomen. Aan de andere kant hebben de meeste Engelsen een diep respect voor wie -naast het Engels- een ‘vreemde’ taal spreekt.

  8. Bertie zegt:

    In het Duits is een u een oe, een i en e kennen ze niet als korte klank.
    Maar ik moet toegeven dat de Engelse taal een ramp is. Je kunt de uitspraak ook niet leren van een boek.
    Nog even over het Fins. Ik ken de taal niet, alleen de dubbele ii valt me altijd op. En er is de herinnering aan school: Finland hoort niet bij Scandinavië. Daarentegen worden de Finnen vernoemd in oudere Scandinavische romans waar ze de rol van matig-ontwikkelde dienstbodes e.d. vervullen. Of het iets met de taal te maken heeft weet ik niet.

  9. King Billy zegt:

    Geen wonder dat Engelsen moeite hebben met Suomi. Ik ook.
    http://fi.wikipedia.org/wiki/Suomen_kieli
    “Suomen kieli (suomi) on uralilaisen kielikunnan itämerensuomalaisiin kieliin kuuluva kieli. Suomen kielen puhujia on noin viisi miljoonaa”
    Gelukkig is er Wikipedia. Overigens, na wat gesnuffel vind ik, begrensd binnen mijn talenkennis, de Duitse wiki over Suomi de best gedocumenteerde wikisite over dit onderwerp.
    Raar volkje, die Finnen…., hebben Goscinny en Uderzo wellicht gedacht. Wel boeiend, vind ik.

    Kan Aad Verbaast ook iets vinden over de herkomst van het Fins…

  10. Selma zegt:

    King Billy,
    Wikipedia is prettig als snelle richtingaanwijzer.
    Maar als je werkelijk wilt weten waar de dingen over gaan, kun je absoluut niet achterover leunen met verwijzing naar…
    How come you there by, zeg. That falls me against from you.

  11. King Billy zegt:

    De nieuwsgierige interesse is er, echter de tijd om dieper te graven… Sint Petersburg komt eraan. Handen vol daaraan. Alleen al om een visum te bemachtigen.

  12. Selma zegt:

    Dat visum bemachtigen bleek tot mijn grote verbazing een fluitje van een cent, was zelfs minder ingewikkeld en goedkoper dan een visum voor India.
    Er zijn twee mogelijkheden om het te krijgen: via een reisbureau, dat dan je verblijf regelt, of met een uitnodiging van een Rus.

  13. Selma zegt:

    Bertie,
    dat van die ‘matig ontwikkelde dienstbodes’ hangt samen met de Zweedse dan wel Russische overheersing: Finland is nog geen eeuw onafhankelijk. Vooral de Zweedse overheersers keken zeer op de bevolking van hun kolonie neer, en behandelden ze navenant.
    Tot de welvaart ook in Finland groeide (gelijk met de onze) gingen arme mensen massaal in Zweden werken als gastarbeiders. Vandaar die mindere rol in Zweedse romans.

  14. Selma zegt:

    Blew,
    klassen werken overal ter wereld door, al zijn alle mensen voor God en de wet gelijk. Ook in Nederland is dat nog steeds zeer duidelijk te merken.
    Ja, Aussie-Engels klinkt heel anders dan Kiwi-Engels of dat snerpende Amerikaans, maar de standaard is nog altijd het Engels van de BBC, dat (net als ons ABN) het dialect van de winnaars is, van de vroegere bovenlaag. En dat klinkt kennelijk anders dan het Engels uit de tijd dat de taal op schrift werd gesteld. Een taal wordt in eerste instantie altijd fonetisch genoteerd, vanzelfsprekend.
    In Finland is pas eind 19de eeuw een serieus schrift ontwikkeld.

  15. Mark zegt:

    dank voor deze beginners-cursus Fins 🙂 Ik moest denken aan iets dat een Pool me ooit uitlegde over zijn taal: in het Pools worden ook alle letters uitgesproken. Anna wordt daar uitgesproken als Annunna. Mooi vind ik dat.
    Engels is inderdaad een draak van en taal: rain rijmt op vein en kane. En you op blue, boo en stew, Maar ik vind dat eigenlijk best wel weer mooi.
    Duits vind ik ook een pracht-taal, mar dat met al die naamvallen heb ik nooit helemaal onder de knie gekregen. Na een tijdje in Duitsland te hebben gewoond doe ik het wel in ongeveer 90% van de gevallen op gevoel goed. Gelukkig is er tegenwoordig Google-translate….

  16. Selma zegt:

    Mark,
    Pools lijkt me prachtig, had ik twee levens, ik ging het leren. Het hoort tot de weinige (enige?) Europese talen die 7 naamvallen kent en 5 verbuigingen van het zelfstandig naamwoord. Subtiel!
    Mooie rijm-rijtjes geef je in het Engels!
    Google-translate… ik vind het een geweldige poging, en het zal in de toekomst wel verbeteren, maar voorlopig is het nog worstelen, en heel erg goed zelf nadenken.

  17. Pingback: Fins voor beginners deel 3 | Er was eens…

Schrijf hier je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s