Het wij-gevoel

Voor er een woord op papier gezet kan worden, staan schrijvers voor de moeilijke keuze vanuit welk perspectief hun tekst zal spreken, welk persoonlijk voornaamwoord de boel aan moet voeren. Wordt het een ego-document, dan ligt ‘ik’ voor de hand.
De valkuil daarbij is onmatigheid.
Teksten met in elke zin twee keer ‘ik’ of ‘mij’ gaan snel irriteren of vervelen.

Er zijn foefjes te leren om toch lekker voor jezelf te praten zonder ‘ik’ te hoeven zeggen.
In de voorgaande zin staat dus zo’n truc: je gebruikt ‘je’.
Een veel gebezigd slimmigheidje, maar nogal laf, want je verschuilt je achter de ander, schuift de verantwoordelijkheid voor je mening of gedrag af op je lezer of toehoorder.
Zoals overste Karremans: “Achteraf had je beter kunnen doen”.

Een andere overbekende truc is ‘we’, met name de pluralis auctoris, letterlijk het meervoud van de leidsman, voorganger, raadgever.
Niet te verwarren met dat andere meervoud, de pluralis majestatis, dat de Oranjebazen overnamen van de Romeinse keizers die het gebruikten om hun rechtstreekse band met, en de goedkeuring van de hoogste goden uit te drukken.
Ook niet te verwarren met het tegenovergestelde, de al te bange pluralis modestiae.
Wellicht komt de pluralis benevolentiae wel in de buurt, zoals dokter tegen patiënt kan spreken: “En mevrouwtje, hoe voelen we ons vandaag?”

Schrijvers en sprekers die voor de pluralis auctoris kiezen, hopen misschien dat dit hun beweringen universele geldigheid geeft.
Door dat inclusieve ‘wij’ te gebruiken, dringen zij in elk geval hun gehoor, en dus eigenlijk iedereen op aarde, hun eigen particuliere meningen en ideeën op.
Ik haak snel af bij zulke teksten. Omdat mij daarin, door die megalomane eerste persoon meervoud, ongevraagd van alles toegeschreven wordt. Ik maak zelf wel uit wat ik meen.

De ‘wij’ van de pluralis auctoris is extra link en leep omdat het politici in de mond bestorven ligt, die daarmee, en met synoniemen als democratisch besloten, met z’n allen, wij allenmet elkaar en dergelijke, de machteloze, onschuldige burger tot medeplichtigheid dwingen.

Let dus maar op: als politici de wij-taal gaan spreken, dan willen ze ons steevast een of andere schandelijk schadelijke maatregel door de strot wringen, en is het wel zeker dat er in Den Haag weer eens traditioneel bedrog gepleegd wordt.
Om de klassieker van Wim Kok in herinnering te brengen, die klachten altijd wegwoof met
“Dit hebben wij met z’n allen zelf gewild” (dus het plunderen van de ABP, Srebrenica, het  JSF-project, de ondoordachte Euro, de uitverkoop van overheidsdiensten aan de vrije markt, en van arbeiders aan het bedrijfsleven, enzovoort).

GE DIGITAL CAMERA

IMG_0038

Met z’n allen

Advertenties

Over Selma

Maarten Lutherschool 1958
Dit bericht werd geplaatst in Gedachten, Uncategorized, Weetnietbetersyndroom en getagged met , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

27 reacties op Het wij-gevoel

  1. Lecktorama zegt:

    Heel erg goed. Thanks.

  2. Bastamater zegt:

    Samen met elkaar.

    Ik verander dan op slag in een rebelse dissident en weiger me daar schuldig over te voelen.

  3. Aad Verbaast zegt:

    Leuk beschreven. Ook nog best moeilijk om er mee om te gaan. “Je” in de betekenis van “men” kan ook nog wel eens verkeerd geïnterpreteerd worden.

  4. fulpsvalstar zegt:

    De oogarts: “we zullen u even druppelen”.
    Ik: “Nee, dat zullen we niet, er moet nog tweehonderd kilometer auto gereden worden, dus geen gedruppel”.
    Het venijn droop van z’n smoel…….andere oogarts, eentje met gevoel voor humor.

  5. Selma zegt:

    Leckto,
    dank je wel, slijmerd 😉

  6. Selma zegt:

    Bastamater,
    maar dit hebben wij als samenleving democratisch met elkaar besloten!

  7. Selma zegt:

    Aad,
    moeilijk? Toch niet, gewoon een beetje nadenken voordat ‘je’ wat opschrijft.
    Ik zal er nog een blogje aanbreien, over ‘men’, en over ‘er’,
    want die zijn ook buitengewoon stiekem.

  8. Selma zegt:

    Fulps,
    goed gedaan, maar jemig, ik meende dat de wij-dokters uitgestorven of anders verboden waren! Ben als dokter-mijder kennelijk te slecht ingevoerd.
    Wee hullie gebeente als zulks op mijn pad komt!

  9. Ximaar zegt:

    Ik kan er bijzonder slecht tegen en heb liever dat mensen gewoon ‘ik’ zeggen als ze ‘ik’ bedoelen. Vaak maak ik er een geintje van. Als iemand tegen mij zegt: ‘Dat wil je natuurlijk niet.’ Dan antwoord ik met met: ‘Het zou goed kunnen dat ik het wel wil.’ Zelf gebruik ik dus ook het ouderwetse ‘men’ als ik ‘men’ bedoel.

  10. Selma zegt:

    Ximaar,
    de uitdrukking is gelukkig uit de mode geraakt, maar nu weet ik wel wat jij antwoordde als iemand ter versterking van een opmerking zei:
    “Nou, dat wil je niet weten!” 😉

  11. king billy zegt:

    Daarom spreken politici in de Tweede Kamer de Voorzitter (v/m) aan tijdens debatten. Zodra ze persoonlijk worden, is het niet normaal meer. En staat heel Nederland op stelten zodra het daarom uit de hand loopt.
    Maar ja, retoriek is óók bewust cognitieve denkfouten gebruiken, welke vervolgens op personen worden geplakt. Dan wordt inhoud ingeruild voor persoon. Nogal een accentverschuiving. Samson deed dat heel doorzichtig en toch ook subtiel omdat hij zich boven de inhoud en de ander stelde: “Nu doet u het weer”. Rutte trapte er vervolgens in.
    ” Ik vind dit niet leuk, jij wel?” of ” Kennelijk is er een verschil van mening over…”.

  12. De mensen hebben…, het volk heeft..en dan denk ik: ik was daar niet bij.

  13. Vanochtend in de telegraaf. .

    ://www.telegraaf.nl/prive/21368808/__Yolanthe_last_van_slaapgebrek__.html

  14. Geweldig blog en zeer herkenbaar.
    Voetballers kunnen dat ook goed. “Je staat dan voor de goal en je krijgt dan de bal, dan besluit je te schieten en je scoort.” Ik vraag me dan af over wie het heeft.
    Elmo zegt meestal “Elmo vindt het leuk,” of “Elmo wil spelen.” En vergeet de ouders niet, “mama gaat je helpen.” Dit geldt trouwens ook voor grootouders.

  15. platoonline zegt:

    Plato zal hier veiligheidshalve maar in de derde persoon spreken. En hij zal zeker niet schrijven dat dit een prachtstuk is want anders krijgt hij ook een soort van veeg als Leckto ten deel viel.
    Wel zegt hij dat hij dit stukje met aandacht en herkenning heeft gelezen. Dat ene zinnetje had er ook nog wel bij gekund trouwens. Dat zinnetje waar Balkenende ooit mee begon en wat later zo vaak overgenomen en gepersifleerd is: ‘met de kennis van nu hadden WIJ het toen anders gedaan. Geef toe, dat was ook flut met dt toch? Hoe geef JE toe dat je wel maar toch eigenlijk ook weer niet fout zat.

    Lees je hier nu het gevreesde woordje dat geen twee keer mag van jou? IK dacht het niet he?

  16. knutselsmurf zegt:

    Nu snap ik waarom ik nooit iets zal bereiken.
    Ik begin 5 zinnen achter elkaar met “ik”.
    Ik mag dat, want ik ben autistisch.

  17. Mark zegt:

    Tja, da’s een herkenbaar dilemma waar ik in mijn eigen schrijfsels best bewust mee bezig ben. Te veel ‘ik’ proberen we te vermijden omwille van balans. Ook mogen de eerste zinnen van mijn verhalen niet met ‘ik’ beginnen. Ik ben een principemannetje ik.

  18. Selma zegt:

    King Billy,
    dat Tweede-Kamerleden de voorzitter dienen aan te spreken i.p.v. elkaar is een oud ritueel, te vergelijken met de gang van zaken in de rechtbank. Dat is van een andere orde.
    Politici spreken hun wij-gevoel vrij en lustig uit in alle media.
    Zeker maakt retoriek (als voorouder van de huidige reclame-bizniz) ook wel bewust, welbewust gebruik van denkfouten: alles voor het pakkend overbrengen van de boodschap.
    Over Samsom en Rutte kan een cabaret geschreven worden. Was het alvast maar Oudjaar.

  19. Selma zegt:

    Christien Damman,
    dat is ook een goed voorbeeld, inderdaad: ‘de mensen’.
    Net als ‘men’.
    Yolanthe is een mooie vrouw, maar kan niet echt beticht worden van originele inzichten, voor zover ik begrepen heb van de sporadische keren dat ik uitspraken van haar las of hoorde.

  20. Selma zegt:

    Marijn Krijger,
    dank je wel.
    Natuurlijk kunnen voetballers dat ook goed (en hun vrouwen, zie hierboven).
    Wat Elmo betreft schat ik in dat zijn gebruik van de derde persoon voortkomt uit verlegenheid, of in navolging van – inderdaad – ouders/grootouders.
    Maar dát gebruik (“mama gaat je helpen”) heeft met rollenspel te maken, meen ik: een ouder richt zich tot het kindje in zijn/haar rol van helpende, weg wijzende, troostende. Niet zomaar een ik, maar als Dé Lieve Betrouwbare papa of mama.
    Dat is iets heel anders dan het pluralis dittemedat, toch?

  21. Selma zegt:

    Plato-online,
    ach, die Balkenende, natuurlijk: niets politiek-dierlijks is hem vreemd.

    En wat jouw derde persoon betreft (en zeker jouw eerste persoon), daar pieker ik wel eens over. Identiteitsfraude heet dat tegenwoordig, maar met de identiteit van overleden kan naar believen aan de haal worden gegaan.
    Ik vraag me o.a. af wat Jezus van de wereldwijde eeuwenlange heisa ‘in Zijn naam’ gedacht zou hebben, als hij dat geweten had.

    (Leckto ken ik ook uit buiten-internettelijk leven, en dan kan een mens -derde persoon- zich soms wat meer permitteren 😉 .)

  22. Selma zegt:

    Knutselsmurf,
    dat stemt tot nadenken.
    Wat is ‘iets bereiken’? En waar is dat ‘iets’?
    Wat is dan ‘nooit iets bereiken’? En is dat erg?
    Wat mij betreft: al begin je voor de rest van je leven al je zinnen met “ik”.
    Dan ben je in elk geval helder.
    Mijn verhaaltje ging over gedraai en stiekeme bedoelingen.
    Tenslotte: is zinnen mogen beginnen met “ik” een voorrecht van autisten? Hoezo?
    Tenslotte 2: autisme schijnt in net zoveel varianten voor te komen als klaargemaakt voedsel, van keihard rauw tot heeel aangenaam gesudderd.
    Is het dan wel een etiket en een vrijbrief?

  23. Selma zegt:

    Mark,
    bewustzijn is alles.
    Onwetendheid is de grootste boosdoener in de mensenwereld.
    Principemannetje zijn lijkt me een zwaar leven. Ik kies voor de makkelijke weg: steeds wanneer ik mezelf op een principe (of stilstaand oordeel, vaste gewoonte) betrap, probeer ik me het tegenovergestelde voor te stellen, met degelijke argumenten.
    Eigenlijk is voor het andere standpunt altijd veel te zeggen. Zelfs voor het standpunt van de wij-liegebellen, de dictator, voedselzwendelaar, moordenaar, verkrachter etc..
    Helaas misschien, maar ik heb wel vrede met het leven, nu.

  24. Selma zegt:

    Lehti Paul,
    dank je wel.
    Ik lees je blogs bijna altijd, maar vind ze vaak zo rond (af) en verhalend dat ik er niets aan toe te voegen heb of over te vragen.
    Jouw derde-persoongebruik valt wel mee. En, wat zou ertegen zijn? Schrijven dat Lehti in haar auto stapte of zo, is van een heel andere orde dan mijn genoemde huichelachtige pluralissen.
    Bij m’n reacties hierboven op Marijn Krijger en Plato-online zeg ik er nog wat over (en ook waarom ik Lecktorama een slijmerd mag noemen).

  25. Blewbird zegt:

    Als bloggers ‘weten we allemaal’ hoe lastig het soms is om hier een weg in te vinden. Kies je voor persoonlijk, dan heb je last van het ‘ik-virus’. In mijn laatste stukje 3 x ‘op nog geen 200 woorden.

  26. bea zegt:

    Ik vond het allemaal heel interessant, ik vond het echt, ik maak geen geintje.

Schrijf hier je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s