De mens als rammelende computer

Dat ons hoofd met een kop of pan (hersenpan) vergeleken wordt,
zal zo oud zijn als het boetseren van pannen en kopjes,
maar nu hoorde ik iemand vertellen dat de software van zijn demente vader niet meer je dat is, terwijl aan de hardware weinig mankeert.
Ook moest ik erg lachen om een reactie op een van m’n blogs van Mariken over beelden
die ‘bij iedereen ongemerkt naar binnen op hun harde schijf’ worden gepompt.

Sinds mensenheugenis worden uitdrukkingen voor menselijk lichaam, gevoel en bedrijvigheid gevormd analoog aan technische ontwikkelingen.
‘Gespannen zijn’ herinnert aan boogschieten, maar ‘ontspannen’ kan net zo goed van paarden en wagens komen. Een paard kan immers ‘ingespannen’ worden, dan ook wel verkeerd ingespannen zijn dus ‘overspannen’, terwijl ‘ontspanning’ vervolgens bij de ‘uitspanning’ gevonden wordt.
Ook ‘jachtig, gejaagd, opgejaagd, gedreven, opzwepen, aansporen, prikkelen, je hersens pijnigen’ herinneren aan tijden dat jagen en paardrijden zo gewoon waren als autorijden nu.

In de tijd dat opwindmechanismen ontwikkeld werden, klokken of andere apparaten met een veer erin, ontstonden uitdrukkingen als ‘opgewonden zijn, opgedraaid, van slag zijn, achter- of voorlopen’.
Andere menselijk geworden machinale termen zijn bijvoorbeeld ‘instellen, (niet) aanslaan, een knopje om- of een tandje bijzetten, warmlopen, opschroeven, op volle toeren draaien, dol worden of zijn (op)’.

De boekdrukkunst bracht ons uitdrukkingen als ‘iets in je geheugen prenten, cliché, stereotiep’, en de fotografie ‘belichten, onderbelicht, fixatie’.
Termen als ‘opstoken, stoom af blazen, een uitlaatklep hebben, ontploffen, klaarstomen’ deden hun intrede met de stoomlocomotief.
Met het autotijdperk kwamen er vanzelf uitdrukkingen bij als ‘groen licht krijgen, ergens de motor achter zijn, gas terugnemen, dimmen, op de rem gaan staan’.

En nu gaan we dus met computers vergeleken worden.
Kent iemand al meer uitdrukkingen dan hier aan het begin genoemd?
Gaat de psychiatrie ons formatteren en van nieuwe software voorzien?
Crasht onze relatie of maak je er met 1 klik een eind aan?
Of had je me vooraf gescand en daarom meteen al gedeletet?

DSC_4697

Advertenties

Over Selma

Maarten Lutherschool 1958
Dit bericht werd geplaatst in Gedachten, Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

47 reacties op De mens als rammelende computer

  1. Ximaar zegt:

    Erg veel uitdrukkingen komen uit de zeilvaart (alle zeilen bijzetten, de wind uit de zeilen nemen, bakzeil halen, averij oplopen, etc).

    Zelf ben ik er nog niet uit of een haverklap een tijdsaanduiding is of een lengtemaat. Bijvoorbeeld ‘om de haverklap heb je hier een verkeersdrempel’. Kan zijn elke 10 meter of elke 10 seconde. Daarna komt dan de vraag hoelang zo’n originele haverklap is of duurt. Probleem is dat ik weinig agrariërs ken die regelmatig haverklappen.

    Dit downloadprobleem zag ik een paar dagen terug bij Gerrit de Jager.

  2. King Billy zegt:

    O jéé, m’n computer maakt denkfouten. Ergens zit een ‘empathy gap’ in de programmering waardoor ik last krijg van het bandwagon effect.
    http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cognitive_biases

  3. Selma zegt:

    Ximaar,
    ja leuk die scheepvaarttermen, honderden zijn het er.
    Mijn oudoom heeft er in ooit een boekje over geschreven, ‘Alles wel aan boord, spreekwoorden en zegswijzen ontleend aan het Nederlandse zeewezen’
    (F. Kerdijk, Uitgeverij A.A.M. Stols, 1946). Heb er wel eens over gedacht om het te herzien en weer uit te gaan geven. Doe het misschien nog wel eens.

    Wat zo’n woord als haverklap betreft: als ik iets niet begrijp kijk ik altijd op de Etymologiebank, daar zit het puikje van de Neerlandici.
    De oplossing is ‘tijd’, en wel van een heel grappige, onverwachte oorsprong:
    http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/haverklap

  4. Selma zegt:

    Leuk King Billy, dat komt een beetje in de richting,
    alleen staat alles door elkaar qua oorsprong.

  5. Aad Verbaast zegt:

    Leuke invalshoek!
    Er komen ongetwijfeld meer en meer uitdrukkingen die te maken hebben met computers.
    Crash, mijn harde schijf is deels gewist respectievelijk vol, virusscanner heeft niet kunnen voorkomen dat.., even fragmenteren, mijn harde schijf is vol, de CPU draait op volle toeren/is overbelast.
    Nu de tablets nog. Binnenkort: dat appje heb ik nog niet. En dan: Vegen! Volgende onderwerp!

  6. joost tibosch sr zegt:

    Men schijnt in Amerika al een tijd geleden menselijke hersenactiviteit gecomputeriseerd (heet dat zo?) te hebben. Ze hebben de poging toen voorlopig gestaakt, omdat het allemaal teveel zalen ging kosten. Ik sta niet in voor dit verhaal. Aan mijn koppie denkend vind ik het wel kostelijk en ben sindsdien niet zo erg teleurgesteld meer als het daarboven in dat wel erg gecompliceerde koppie niet helemaal perfect loopt! Dat ken ik namelijk al van mijn computer. En nu maar hopen dat ik niet moet gaan deleten! In gewoon Nederlands (want alles is ook nog eens in het Engels!) digitaal “weggummen”..zonder al die moeite van vroeger met de tong uit de mond….

  7. reinejragolo zegt:

    Leuk blog Selma.
    Je bent nu overigens wel moreel verplicht aan je fans om het boek van je oudoom te updaten.

  8. Grutte Pier zegt:

    Ik/Mens 2.0

  9. Selma zegt:

    Aad Verbaast,
    ja, daar ben ik nu nieuwsgierig naar, die ‘meer en meer uitdrukkingen die te maken hebben met computers’. Als je ziet wat de scheepvaart in onze taal teweeg heeft gebracht aan alledaagse termen die nog steeds volop gebruikt worden zonder dat iemand erbij stilstaat dat ze van zee komen: ‘binnenlopen, vastlopen, inbinden, opdoeken, in touw zijn, te gronde gaan’ enz.
    Dan moet het computertijdperk oneindig veel meer impact hebben/krijgen.

    Bedoel je met “dat appje heb ik nog niet” dat je er nog niet met je hersens bij kunt, of dat je dat leuke tiepje nog niet versierd hebt? (Zou ook Appie kunnen zijn, die van Heijn, maar daar heb ik een hekel aan.)

    “En dan: Vegen! Volgende onderwerp!”
    Oei, hier crasht mijn harde schijf…

  10. Arjan Fernhout zegt:

    Er worden hier ernstige rekenfouten gemaakt. Zowel in concrete zin als in overdrachtelijke zin. Dat begint al met de titel. Zelfs het omdraaien ervan – een computer is een rammelende mens – kost het uiterste van mijn rekenvermogen en symbool-manipulatie.

  11. Selma zegt:

    Joost Tibosch,
    de medisch-technische ontwikkeling waar jij het over hebt gaat mijn harde schijfje te boven, en ook mijn software. Ik ben ook maar een computertje uit de vorige eeuw. En dat laat ik zo.
    Verder zal het menselijk lot zal niet anders worden dan het sinds mensenheugenis is (maar wat nu dus ook geldt voor robots en computers),
    dus dat alle activiteiten op een dag gedeletet worden.
    Alleen heette dat tot aan het begin van het computertijdperk gewoon
    ‘het tijdelijke voor het eeuwige verwisselen, omkomen, bezwijken’ en zo.
    Wij zullen moeten ‘down gaan, crashen, op zwart gaan’.
    Hoewel we ‘het nu nog doen, werken, online zijn’ en zo.
    Leuk dat jij er toch ook nog bent! (Dit laatste was gewoon ouderwetse taal, zoals die misschien in de Middeleeuwen ook al klonk, of bij de Kaninefaten).

  12. Selma zegt:

    Reinejragolo,
    moreel verplicht… dat is wel zwaar.
    Het is een erg leuk boekje van mijn lieve negentiende-eeuwse oudoom Frik.
    Maar ik vrees dat een aantal internetsites, en misschien ook boekenmakers hem al gigantisch ingehaald en overvleugeld hebben.
    Maar wie weet doe ik het wel, omdat ik er immers ook veel geheel eigen anekdotes en foto’s in kan verwerken uit onze zeevarende familie.
    Geen haast. Dat is overigens mijn devies sinds de laatste tien jaar. En daarom wordt het dan vaak niks (in de ratrace moet je zitten van de Ruttes).

  13. Selma zegt:

    Grutte Pier,
    en dan moet ik misschien antwoorden “Ik/Mens 2.1”?
    Ik zeg steevast tegen mijn kleinkinderen: “Oma is een vrouwtje uit de vorige eeuw, en dat blijft zo”. (Overigens een opmerking waarmee ik er lekker vanaf maak als ze willen dat ik meedoe met Wii, Ds, Bakugan, noem maar op. Oma is om mee te wandelen in het duin. Basta).;

  14. Selma zegt:

    Arjan Fernhout,
    hè hè, eindelijk ben ik door de mand gevallen (een uitdrukking die bestaat sinds de mens manden vlecht).
    Het laatste wat ik wilde was jouw rekenvermogen plagen of je symboolgevoeligheid manipuleren.
    Maar misschien ben je nog niet compatibel? 😉

  15. goodknight zegt:

    …ff de stekker eruit en recetten…

  16. Mark zegt:

    mooi onderwerp!
    laatst las ik ergens dat dromen vergeleken kan worden met defragmenteren (dat moet je soms met je harde schijf doen om ervoor te zorgen dat de bitjes en bijtjes van je bestanden weer netjes op een rijtje staan zodat je computer die bestanden vlotter kan laden). De vergelijking is heel aardig, want er wordt wel gezegd dat je hersenen tijdens het dromen bezig zijn om opgedane ervaringen op een rijtje te zetten zodat je er beter mee om kunt gaan. Een tijdje gebruikte ik deze zelfverzonnen, maar o zo nerdige uitdrukking: ja, defragmenteer jij lekker verder…

  17. Ximaar zegt:

    De laatste keer dat ik gezocht heb naar haverklap is al zeker een jaar of 8 terug. Toen vond ik er nog niets over. Gelukkig heb ik deze keer niet eerst even gezocht, had toch een mooie reaxiwisseling kunnen voorkomen. Zelf had ik er altijd een beeld bij van iemand die met een seis of dergelijk sloeg.

    On-topic; Ik wil nog wel eens mijn kast zippen en/of defragmenteren.

    Ik heb veel rondgehangen in staalfabrieken en eerder veel vakantiegewerkt op een extruderafdeling waar o.a. de chipito’s worden gemaakt. Van beide weet ik de recepten en bereidingswijze. Leuk was ook dat ze beide werkten met toeslagstoffen. Dat woord gebruik al jaren thuis voor koffiepoeder, suiker, zout en kruiden. Omgekeerd noemde we het maken van staal ‘een potje koken’ aangezien dat in een flinke kookpot gebeurd. In die staalfabrieken werkte ik hoofdzakelijk met industriele computers. En als je wilde dat die geen last van kuren had, dan moest je dat ding lief aankijken. Menselijke uitdrukking worden omgekeerd dus gebruikt voor computers.

  18. Mark zegt:

    dankzij de PC ontstaan ook verbasteringen zoals deze: “ik zag m’n hele leven aan me voorbij scrollen”

  19. King Billy zegt:

    De goeie ouwe tijd:
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_neologismen_van_Van_Kooten_en_De_Bie.

    ‘repeatmode’. Staan, bezig zijn, praten.

  20. Selma zegt:

    Mark,
    zou andersom ook mogelijk kunnen zijn, dat een nieuw woord eindelijk samenvat wat we altijd al (onmachtig) probeerden te omschrijven? Een begrip dat er was, alleen de grip erop bestond nog niet. Kwam pas door de computer?

  21. joost tibosch sr zegt:

    Moet nog ff(!) iets kwijt. In mijn eerste door de school verplichte computerles ergens in de 70-er jaren stond na een door mij braaf volbrachte opdracht ineens op het scherm “Goed zo, Joost”. Mijn eerste gedachte was: “wie denk jij wel, wat je bent!”

  22. knutselsmurf zegt:

    Uit de tijd van de flipperkasten komt :
    Op tilt slaan ( er zit een schakelaartje in die dingen dat detecteert dat je probeert vals te spelen door de kast een beetje scheef te duwen, de tiltsensor.

    Ik heb weleens een “expression too complex error” in iemands ogen gezien. Programmeurs onder elkaar maken van iedereen een computer.

  23. knutselsmurf zegt:

    Oit gehoord :
    Vriendin 2.0 conflicteert met vriendin 1.0
    En ze blijft zeuren dat je moet upgraden naar wife 1.0

  24. Selma zegt:

    Goodknight,
    toevallig hoorde ik nèt op de radio dat de economie gereset moet worden, haha.

  25. Selma zegt:

    Mark,
    dat dromen vergeleken kan worden met defragmenteren vind ik heel logisch, eigenlijk wel precies wat het is: de bulk van indrukken opruimen en ordenen.
    En bij “ja, defragmenteer jij lekker verder…” kan ik me diverse situaties voorstellen.
    Ik ga die term van je overnemen!

  26. Selma zegt:

    Ximaar,
    ‘toeslagstoffen’, prachtig woord, dat houd ik erin.
    Zijn dat de E-nummers van de staalproductie?
    Het is ook een mooi woord voor de inhoud van een kerstpakket!

    Dat van die kast defragmenteren gebruikte ik vroeger omgekeerd,
    als ik wel eens een bejaarde vriend(in) wegwijs maakte in de wonderen van het computergebruik (toen computeren nog simpel was).
    Dan vergeleek ik schijfopruiming en defragmentatie met hun klerenkast, waar het na weken slordig de schone was inproppen zo moeilijk werd om nog een bij elkaar passend paar sokken te vinden. Dat begreep iedereen onmiddellijk.

    Een computer lief aankijken, werkt dat?
    Zelf heb ik soms meer de neiging het ding te slaan! 😉

  27. Selma zegt:

    King Billy,
    ik ben helemaal van de Koot&Bie-generatie, maar hun neologismen zijn toch van een andere orde.
    Die ‘repeatmode’ is een mooie!
    Zeker als je een ‘android’ hebt (of bent).

  28. Selma zegt:

    Joost,
    heel herkenbaar.
    Ik heb het nog wel als ik voor een tweede keer op een site ben, en dan ‘persoonlijk’ welkom geheten word. De generatie die opgroeit met computers alsof het de gewoonste zaak van de wereld is zal al die (vast onzinnige) kanttekeningen nooit maken.

  29. Selma zegt:

    Knutselsmurf ,
    ‘op tilt slaan’ blijft bestaan, al wordt gokken per eenarmige bandiet (een omkering: de machine als mens) op den duur vast verdrongen door computers.
    Zo blijven uitdrukkingen altijd gebruikt worden, al zijn de gereedschappen of handelingen nog zo uit de tijd: ook al heeft iemand nooit een bietenveld van dichtbij gezien, als hij berooid is heeftie het niet kunnen rooien,
    iemand bij wie een steekje los zit, kan altijd nog opgelapt worden.
    wie malend is kreeg een klap van de molenwiek,
    op een ouwe fiets moet je het leren, die draait niet zo gauw door,
    en wie niet fijnbesnaard is, is ontstemd, enz.
    Scheldwoorden lijken wat dat betreft vaak ook heel oud: dronkenlap, drankorgel, halvegare, halvezool… Ook nieuwe scheldwoorden tonen dat de ander graag als een ding gezien wordt: muts, droplul, watje.

    Dat programmeurs onder elkaar van iedereen een computer maken, dat heb ik ze wel horen doen, maar nu elke jongere zo’n beetje computerexpert wordt, gaat dat algemeen taalgebruik worden.

    Verder heb ik onlangs afscheid genomen van vriend 5.4,
    ik hoop nu eindelijk eens een voldoende te gaan scoren 😉

  30. fulpsvalstar zegt:

    Opmerking van een dertienjarig leerlingetje (ik was wat aan het klunzen): “Fulps, je moet je backup terugzetten, volgens mij ben je aan het crashen”.

  31. Selma zegt:

    Ja Fulps, dit is het begin. De volgende les zegt hij:
    “Fulps je bent aan het crashen, en je hebt geen back-up gemaakt”… 🙂

  32. zelfstandigjournalistantwerpen zegt:

    Leuk blog. Mijn inspiratie in deze staat echter ‘on hold’ :-).

  33. Ximaar zegt:

    Schiet mij er nog een te binnen, maar die is al flink achterhaald. Zo zei ik bijvoorbeeld dat een boer zijn akker formatteerde, als ie aan het ploegen was. Maar formatteren doen we op de computer bijna niet meer. Destijds moest je eerst nog elke floppy formateren eer je die kon gebruiken.

  34. King Billy zegt:

    De reacties diagonaal doorlezend, moet ik toch concluderen dat computertaal in feite een tamelijk armoedige ‘piggyback riding’ taal is. Veelal zijn nieuwe begrippen en definities toegevoegd aan bestaande woorden en omschrijvingen.
    Enfin, haal nu een ander programma van stal, moet in Excel nog een paar nieuwe data invoeren en formateren.

  35. Selma zegt:

    Ximaar,
    zelfs een pacifist schiet zijn doel wel eens voorbij.
    En een boer ploegt tegenwoordig niet meer, dat laat hij zijn computergestuurde machines doen.
    Ik heb nog floppy’s, zoals ik ook mijn Spectrum uit 1981 nog bewaar….

  36. Lehti zegt:

    Ook leuk is die digitale sneeuw.

  37. Selma zegt:

    King Billy,
    ‘piggyback riding’ moest ik even opzoeken.
    Maar dat bigrijden gebeurt zo vaak met woorden, dat ze een tweede, derde, vierde betekenis krijgen, bijvoorbeeld ‘ontwikkeling’, oorspronkelijk het van een rol of spoel afwikkelen van spinsel of weefsel. Dat werd opgroeien, uitgroeien van een mens, later het ontwikkelen van een foto, ontwikkelingsland, intellectuele ontwikkeling enz.
    Excel gaat mijn petje te boven, ben daar te incellent voor.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Piggyback_%28transportation%29

  38. Selma zegt:

    ZelfstandigjournalistAntwerpen,
    relaxed standby blijven, je wordt vanzelf wel weer processing.

  39. Selma zegt:

    Lehti,
    van mij mag het nog wel harder sneeuwen.
    Een halve meter, die blijft liggen tot en met februari.

  40. King Billy zegt:

    De sneeuw mag ‘leuk’ zijn, maar hier bibbert de rechter schuifbalk net zo hard mee. Overigens op alle blogsite’s, die deze ‘gag’ erop gezet hebben. Op blogsite’s waar de sneeuw niet dwarrelt, is de schuifbalk stabiel.

  41. Selma zegt:

    King Billy,
    oké, weggehaald. Jammer, ik hou erg van sneeuw, en van geintjes.

  42. Lehti zegt:

    Hier sneeuwt het nog steeds en bibbert er niks. Ook geen balkjes. Volgens mij moet de computer van King Billy gewoon een aaitje hebben 😉
    M.b.t computers en aanverwante zaken. Ook naamgevingen gaan mee in de tijd. Men noemt kinderen nog geen Mac en Blackberry. Maar erger: (tweede alinea) http://olijfolijf.blogspot.nl/2012/12/zeer-oud-nieuws-en-afvultechnische.html

  43. j de kat zegt:

    Ik kwam hier even mijn licht opsteken, maar het gas was op dus ging ik niet de pijp uit.
    Wie gaf trouwens de eerste pijp aan Maarten, en waarom? Als je het hoekje omgaat, kom je dan ook bij hem terecht? Of bij Magere Hein?
    Toen, midden jaren zestig, op Schiphol de zogenaamde slurven in gebruik werden genomen, was daar snel het juiste woord voor gevonden: “Nu gaan we de pijp uit en de kist in”.
    “Dat is een brug te ver”, komt die nou echt van de slag om Arnhem, of is-ie ouder? In elk geval heeft “the full Monty” niks met Montgomery te maken, al stond hij er toen wel praktisch in.

  44. Selma zegt:

    J. de Kat,
    ze zijn allemaal even leuk, die je noemt.
    Die van pijp & kist kende ik niet. Beeldend en griezelig!
    Wie Maarten was, is niet echt bekend, er zijn wel ideeën over:
    http://www.janstroop.nl/artikelen/DepijpaanMaarten.shtml

  45. Selma zegt:

    Lehti,
    naamgeving van kinderen is totaal ontploft. Alles mag tegenwoordig, alleen schunnige, seksitische, racistisch kreten niet
    Dus bestaan er kinderen die naar modemerken heten.
    De zoons van Emile Ratelband heten Rolls en Royce, maar namen als Rolex, Guzzi, Chevrolet etc. komen ook voor, en steeds meer.

  46. Silja zegt:

    ‘Copy past’ in plaats van nadoen.

  47. Selma zegt:

    Silja, die is absoluut ook beeldend en bruikbaar.

Schrijf hier je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s