De vrije wil op een houtvlot

Wij hebben er geen invloed op gehad of we geboren zijn als jongen of als meisje,
of als iets er tussenin. En ook niet op het feit dat we mens zijn, en geen vogel of insekt.

We hadden geen invloed op onze lengte, huidskleur, haarsoort, niet op ons gezicht,
niet op de vorm van onze handen, voeten, ogen, oren, (borsten), billen, genitaliën,
en niet of we gaaf geboren werden dan wel gehandicapt, of met erfelijke aandoeningen.
Niet of we homoseksueel zijn, of hetero, links- of rechtshandig.

Op welke dag we geboren zijn, dat konden we niet beïnvloeden, noch het uur.
En ook niet hoeveel broers en zussen we kregen, en onze rangorde in het gezin.
Of dat we misschien een vondeling waren.
We konden er niets aan doen onder welke naam we werden ingeschreven.
We konden onze geboorteplaats niet kiezen, en ons milieu niet, of dat koninklijk was,
of juist een achterstandsbuurt, Jan Modaal of een asielzoekerscentrum.
We hadden geen invloed op welke nationaliteit we kregen, en in welk land we zijn geboren. Niet of dat land machtig was of arm, of er oorlog was of vrede, of er hongersnood heerste of overvloed, dictatuur of sociale harmonie. Of mensen – vrouwen, minderheden – er redelijke rechten hadden, of dat vrouwen er onderdrukt werden en minderheden uitgemoord.

Geen enkele invloed hadden we op onze afkomst, op wie onze ouders waren, welke genen we meekregen. We konden niet kiezen of we in liefde ontvangen werden, of juist verafschuwd en verwaarloosd, of we een warme hechte familie kregen of in een nest belandden waar schelden de omgangstaal is, en iedereen iedereen de kop inslaat.
We kozen niet of onze ouders bekrompen ideeën hadden of verlichte geesten waren, degelijke burgers of flierefluiters, dronkelappen of geheelonthouders, misdadigers of helden, of dat ze zich al vroeg verhingen dan wel een gezegende leeftijd bereik(t)en.

We hadden er geen enkele invloed op of we als kind besneden werden, of gedoopt,
en ingelijfd bij een eenkennige godsdienst, of niet. Of onze ouders vrijzinnig gelovig waren of orthodox, dan wel atheïsten, of zelfs lachten of spotten met God en gebod.
Dat we gehersenspoeld werden door vijandbeelden, of de naastenliefde gepredikt kregen.
We konden niet kiezen voor een sociale controle die ons terroriseert, of niet.

We konden niet kiezen om mishandeld dan wel verwend te worden, vetgemest of verstandig gevoed, of de juf de pik op ons had, of ons juist voortrok, of onze ouders rijk waren, en ons naar de beste scholen stuurden, of dat we ons als weeskind tussen de straatbendes en op vuilnisbelten moesten handhaven, zonder school.
Aan ons lag het niet dat we naar dure sportclubjes mochten, piano- en balletles kregen,
of dat een steenwoestijn met blowende hangjongeren ons speelterrein moest zijn.

We hebben er op geen enkele manier zelf de hand in gehad of we een IQ van 160 hebben of van 60, alfa of beta zijn, of we dyslectisch zijn, een wiskundig genie, niet tot tien kunnen tellen of een talenknobbel hebben, en ook niet of we een neurologische aandoening hebben, of een psychiatrische, of geen etiket dragen.

We hebben geen invloed op welke kwalen we krijgen, en zelfs als de medici iemand schuldig achten aan zijn ziekte vanwege verslaving of risicogedrag, dan tonen hersenscans de aangeboren gebiedjes wel aan.
We hebben geen invloed op het feit dat mensen op den duur aftakelen, en tenslotte sterfelijk zijn, dat geliefden of wijzelf misschien doodgereden worden of verkracht, vermoord, of bezwijken aan kanker, diabetes, vaatziekten, dementie, noem maar op.

We kunnen er werkelijk totaal helemaal niks, nooit en te nimmer iets aan doen
dat we slaaf zijn van de ritmes der natuur, van dag en nacht, van wakker zijn en slapen, eten en poepen, drinken en plassen, hormoonoprispingen en rust in de klieren,
van het ritme van het hart, tot het in- en uitademen van onze longen. Onlosmakelijk verweven met de cadans van het eeuwig ebben en vloeden van micro- en macrokosmos.

Ondanks pillen, kuren of operaties, die tijdelijk iets stoppen of veranderen, hebben we zelf geen invloed op de bewegingen van slokdarm en maag, de peristaltiek van de darmen, geen invloed op de werking van organen als nieren, lever, gal, milt, alvleesklier, niet op onze bloedgroep en de samenstelling van ons bloed, niet op ons zenuwstelsel, lymfestelsel,  endo- en exocrien systeem, immuunsysteem, of de functies van de huid.
We hebben geen invloed op de hersenen die de lichaamsfuncties aansturen, kunnen met name geen enkele regie uitoefenen op de wonderbare autonome fabriek van het lichaam.

Hoewel, als we het over de hersenen hebben dan…

…zijn we ineens allemaal vrije mensen met een eigen wil, die prima keuzes kunnen maken,
die zelfstandige beslissingen nemen, originele ideeën hebben, en individuele smaak en stijl.
En niet te vergeten de moderne kreten:
je eigen identiteit, eigen verantwoordelijkheid en trots op je afkomst of land.

De vrije wil, dat is een mensje dat zich aan een houtvlot vastklampt,
een wrak dat steeds verder de Stille Oceaan opdrijft, een mensje dat roept:
“Joehoe, hallo daar boven, ik heb het hier voor het zeggen!”

Advertenties

Over Selma

Maarten Lutherschool 1958
Dit bericht werd geplaatst in Gedachten, Uncategorized, Weetnietbetersyndroom en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

28 reacties op De vrije wil op een houtvlot

  1. Maar Uw Artikel heeft wèl grote invloed gehad en zal het na het lezen op iederéén krijgen.. Van iemand die überhaupt geen naam mocht hebben Vnadaar dat “weés je zelf mijn Vanzelfstandig Voor Naam woord is !!

  2. Selma zegt:

    Joshua,
    nieuwsgierig als ik ben, zou ik graag weten wat dan de definitief van ‘jezelf’ is.
    Wie is dat dan?

  3. fulpsvalstar zegt:

    Selma, ik sluit me helemaal bij de reactie van Joshua aan.
    Zeer onder de indruk!

  4. Selma zegt:

    Fulps,
    dat is fijn. Maar wie mag Fulps dan wel zijn? 😉

  5. Jezelf is en was voor mij Het gececht van mijn Leven – en Overleven!! Hoef Ik U toch niet te vertellen.. Dus is en was mijn Slogan “Wéés – je – zelf ” Maar ik verlaat nooit mij zelf dus ben ik Wezenlijk Op U nooit van grote invloed geweest Maar U wels sinds 1 9 6 5 m op Mij !!

  6. Selma zegt:

    Joshua,
    je slaat de spijker op de kop.
    Jezelf, oftewel ‘ik’, dat is de optelsom van wat anderen en het universum voor jou/mij kneedden.
    Het is heel moeilijk, zo niet onmogelijk om daar vrij van te geraken.
    En zo het een beetje lukt, welk topje van de ijsberg is dan schijnbaar vrij?
    We kunnen wel proberen met 1 gram van die verder op eigen houtje werkende hersenen, naar iets van vrijheid te streven, onder het motto:
    “Anderen bepaalden mijn verleden, ik bepaal mijn toekomst.”
    Maar zolang het vechten met en tegen dat bepaalde verleden is, gaat er teveel energie verloren, lijkt me.

  7. fulpsvalstar zegt:

    “Maar wie mag Fulps dan wel zijn? ;-)”
    Selma, je hebt me zwaar aan het denken gezet, misschien leer ik mezelf nog eens kennen.

  8. Selma zegt:

    Fulps,
    dat het een aangename kennismaking moge worden, ‘by the Bless’…

  9. knutselsmurf zegt:

    Ik heb nooit de illusie gehad dat ik meer ben dan een blaadje dat meedrijft op de stroom. Ik kan een beetje sturen met mijn handen, meer niet. Maar ik heb daarom niet automatisch het geloof dat iemand hoog in de bergen de sluis open en dicht draait. Het kan ook de regen zijn.

  10. Selma zegt:

    Knutselsmurf’,
    jouw zinnetje “automatisch het geloof dat iemand hoog in de bergen de sluis open en dicht draait”

    valt onder de categorie:
    “We hadden er geen enkele invloed op of we als kind werden ingelijfd
    bij een eenkennige godsdienst, of niet.
    Of onze ouders vrijzinnig gelovig waren of orthodox,
    dan wel atheïsten, of zelfs lachten of spotten met God en gebod”

    en ook onder:
    “We hebben er op geen enkele manier zelf de hand in gehad
    of we een IQ van 160 hebben of van 60”

  11. knutselsmurf zegt:

    Ik werd als kind geplaatst tussen protestanten en gereformeerden, maar ik geloofde niks, want ik zag nooit een wonder. Ik weet wel dat ik een knikker in een flipperkast ben, maar ik wil pas geloven dat iemand de knoppen bedient, als ik het zelf zie.

    Van mij mag de preek die mensen krijgen als ze naar de gevangenis moeten wel achterwege blijven.
    “Wij denken dat u 21 mensen vermoord hebt, en sturen u daarom levenslang naar de gevangenis”. Dat is toch waar het op neerkomt ?

  12. Pingback: Bestaat vrije wil? | Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

  13. Selma zegt:

    Knutselsmurf,
    wat je eerste alinea betreft: jij weet dus waarom je niet gelooft, de oorsprong ervan.
    Maar weet een gelovige waarom hij wel gelooft? Mijn ervaring met gelovigen zegt “nee”.
    Wat je tweede alinea betreft: en de degene die naar de gevangenis gestuurd wordt denkt:
    “ik heb een heldendaad verricht” (de heer MB te Amsterdam, de heer AB in Noorwegen).
    En geen van al diegenen die denken weet waarom hij denkt wat hij denkt.
    Denken eenvoudig dat zij het goede doen.

  14. svara zegt:

    Hoe onmogelijk de onmogelijkheden ook lijken te zijn …..
    Laat het een illusie zijn dat ik denk dat toen ik vanochtend mopperde dat het mijn keuze was
    En dat het mijn keuze was dat ik excuses aanbood
    Een oefening in mededogen werd in elk geval weer actueel voor mij vandaag waarvoor dank 🙂
    En ik heb genoten van hoe je zo alles hebt benoemd!

  15. joost tibosch sr zegt:

    Op onze best plezierige eigenwijze beperkte – en ik krijg van jou geen andere indruk!- manier hebben we het toch ook voor het zeggen…en verder niet Wat wil je meer? We hebben zelfs het idee, dat we dat wat we kunnen gewoon maar moeten doen op onze eigen wijze..en zonder ons alsmaar krampachtig vast te klampen aan dat vlot, waar we ook gewoon druipend op kunnen klimmen.

  16. Blewbird zegt:

    ’t Is een wonder dat we zijn wie we zijn…

  17. Nanos zegt:

    Ik heb anders een buurvrouw die in volle overtuiging beweert dat kinderen hun ouders kiezen.

  18. Selma zegt:

    Svara,
    je verwoordt het weer prachtig, zoals van jou te verwachten is.
    Mij troost het in elk geval vaak om te beseffen dat ons mensenleven een illusie is,
    en verder leef ik dat leven natuurlijk als ieder ander, alsof alles wat we doen echt belangrijk is.
    En oefenen in mededogen… dat probeer ik geregeld.
    Meestal meteen nadat ik iets gedacht heb als: wat is dat een walgelijk mens.
    Terwijl ik zeker weet dat het mijn streng-christelijke opvoeding is die me blijvend parten speelt: heb uw naasten lief, wees de minste, vergeef de ander zeventig maal zeven maal… enz.
    Maar er valt nog onnoemelijk veel te oefenen voor mij, waar ik met een andere opvoeding (voor hetzelfde geld) nooit last van gehad zou hebben 😉

  19. Selma zegt:

    Joost,
    zo zit het. Dat schrijf ik hierboven ook aan Svara.
    Mijn motto is (geworden, na decennia urmen):
    als ik hier dan toch ben, wat dat hier en deze gedaante ook mogen zijn,
    laat ik er dan maar iets leuks van maken.
    Dus druipend op dat vlot klimmen, me door de zon laten warmen en drogen,
    en ’s nachts op m’n rug naar de sterren kijken,
    deinend op de golven, af en toe een vissie etend.

  20. Selma zegt:

    Blewbird,
    jij zegt het, de essentie.
    Het lijkt wel een roman in zes woorden
    (nou, negen dan)

  21. Selma zegt:

    Nanos,
    jouw buurvrouw is een naloopster van moderne stromingen die in heel veel achterkamertjes en evenementenhallen bloeien, en die eclectisch gewinkeld hebben in traktaten van het Hindoeïsme, Boeddhisme, Parsisme.
    Dus laat de kinderen van jouw buurvrouw fijn hun domme moeder zelf uitgekozen hebben. Van mij mogen ze.
    Iedereen heeft illusies nodig om het op aarde uit te kunnen houden.
    Alleen als goeroe’s en adepten het als vaststaande waarheid gaan verkondigen dat kinderen hun eigen eigen ouders kiezen, dan kom ik langs met de virtuele bijl om hun kop in te slaan, namens alle kinderen die ooit door hun moeder te vondeling gelegd zijn, door hun familie mishandeld of verstoten, door militairen verkracht, door stiefvaders doodgeslagen, van honger gestorven, als slaaf afgebeuld.

  22. asbloed zegt:

    Alleen.. bepaal ik mijn verleden.
    Nu.. bestaat niet in het heden.
    Niet alle hout vlot.
    Uw virtuele bijl is bot.

  23. Selma zegt:

    Asbloed,
    eigenlijk begrijp ik niks van je reactie,
    behalve dat het me lijkt dat je laatste zin onaangenaam bedoeld is,
    al zou ik niet weten waarom.

  24. asbloed zegt:

    Als u niets begrijpt van mijn reactie kan dat komen omdat ik ‘dus’ niets begrijp van uw post.

    Ik kan ook anders reageren. Maar mijn woorden en de intentie daarvan in mijn eerste reactie blijven staan. Mits u alles in de prullebak gooit.

    Uw bericht zit mooi en intelligent in elkaar. Mooie zinnen die ik met plezier lees.
    Veel woorden die ik niet begrijp.. maar dat is mijn probleem.
    U begint met een opsomming van waar wij geen invloed op hebben gehad.
    Daar zit nogal wat tussen waar ik het niet mee eens ben.
    Daar is verbazing over bij mij en daarom denk ik [nu]dat ik u niet begrijp.

    Het was/is dus gedeeltelijk fantasie van u.. [fout van mij]

    Ik lees ook uw reply op alle comments.

    Het lijkt u dat ik iets onaangenaams schrijf en u begrijpt niets van mijn reactie.
    Dat is vreemd.. maar niet ongewoon. Het is gewoon perceptie van uw kant en onmacht van mijn kant om mijn gedachten duidelijk te beschrijven naar aanleiding van uw woorden.

    Ik ben de enige die mijn verleden bepaal. Anderen weten slechts fracties.
    Velen menen wijs te zijn door te adviseren in het nu te leven.
    Ik meen dat het wijzer is.. je verleden zoveel mogelijk proberen te doorgronden, begrijpen en met een vorm van vertraging te gebruiken in wat mensen nu/heden noemen.
    Dat betekent ongeveer dat ik wel degelijk invloed heb op mijn verleden. [niet alles]
    Wat ik vandaag doe is immers morgen mijn verleden.
    U zet de vrije wil op een houtvlot. Dat is een heel mooie zin.
    Ik schrijf dat niet alle hout vlot.
    Dan die virtuele bijl. Mogelijk dat u dit onaangenaam acht van mij.
    In uw reply gebruikt u die bijl voor een x-aantal probleempjes die u daar mee denkt te kunnen bestrijden/straffen.
    Dat is ietwat heftig kort [bot] door de bocht.

    Als dit de enige post zou zijn die ik van u had gelezen.. maar dat is niet zo.
    Uw andere berichten en uw bio zijn indrukwekkend en dan vormt zich een bepaald beeld bij mij dat ik met een heel intelligente dame heb te maken.
    Zeker zo belangrijk is dat ik ook meen te weten dat u prachtig kunt relativeren.

    Dan nog.. mijn excuus dat ik iets geschreven heb wat een onaangenaam gevoel geeft.

    Ik ben soms/vaak een beetje dom.. en niet van koninklijke afkomst.

    De waarom vraag is belangrijk.

    Waarom zou ik u een onaangenaam gevoel willen geven?

  25. Mooie posting, Selma! Interessante reacties ook.

  26. Selma zegt:

    Lucienne,
    dank je wel. Leuk dat je af en toe m’n blog bezoekt!

  27. Bastamater zegt:

    Kijk, zo diep ik hier de ene na de andere parel op. Fijn, Selma, fijn.

  28. Selma zegt:

    Bastamater,
    dank je wel 😉

Schrijf hier je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s